یکشنبه, ۲۸ بهمن , ۱۳۹۷

گنبد سلطانیه زنجان


گنبد سلطانیه
گنبد سلطانیه زنجانReviewed by Zm on Aug 4Rating:

شهر سُلطانیه یکی از شهرهای استان زنجان است که در ۴۳ کیلومتری شهر زنجان واقع است. به گواهی منابع تاریخی موجود، شهر سلطانیه نخستین بار در دوره ایلخانان مغول بنا شده‌است. از آثار مهم معماری ایرانی و اسلامی در شهر سلطانیه، گنبد سلطانیه است. شهر سلطانیه پایتخت آن زمان ایلخانیان بود و اولجایتو معروف به سلطان محمد خدابنده پادشاه مغول، در سال ۷۰۲ هجری قمری دستور به ساخت این گنبد را داد و بوسیله ۳۰۰۰ کارگر طی ۱۰ سال توسط ( در سال ۷۱۲ هجری قمری ) این بنا را به اتمام رساند.

گنبد سلطانیه

بعضی از مورخان در مورد علت ساخت این گنبد و بنای عظیم سلطانیه این را عنوان کرده اند که سلطان محمد خدابنده  قصد داشت اجساد مطهر امام علی (علیه السلام) و امام حسین( علیه السلام) را از آرامگاهای خود به آنجا منتقل کند ولی به علت خوابی که دید از کار خود منصرف شد.

گنبد سلطانیه

دیگر ابهاماتی که درباره این گنبد در کتب تاریخی به چشم می خورد، حدس هایی هست که به علت وجود دالان های تو در تویی در سردابه گنبد سلطانیه است به احتمال زیاد محل اجرای مراسم خاصی بوده است.

گنبد سلطانیه

حتی گمانها به این حد رسیده است که سلطان محمد خدابنده  را پس از مدتی از اسلام دور شده فرض میکنند و گفته می شود دوباره شمن (نوعی بت پرست) شده و این دالان ها و فضاها برای اجرای مراسم مذهبی خاص پس از مرگ وی بوده است، که پر بیراه نیست. البته جسد وی در کوه های اطراف دفن شده است، به جای دفن در سردابه!!!

گنبد سلطانیه

بزرگترین گنبد آجری جهان ، همین گنبد سلطانیه است، گنبدی عظیمی که یک پوشش سراسری دارد که از دور به رنگ نیلگون در پهنه دشت وسیع سلطانیه دیده می شود. بدنه اصلی گنبد سلطانیه و کل بنا از آجر ساخته شده که هشت ضلعیست و طول هر ضلع آن ۸۰ گز است. تزیینات گنبد با روکش کاشی های فیروزه ای و لاجوردی و به شیوه معرق کاری می باشد.

بنا شامل فضای گنبدخانه، تربتخانه و سردابه می باشد و پلان بنا در طبقات همکف و اول با احتساب فضاهای اطراف مرتبط ، شبیه به مستطیل است اما ادامه مجموعه در طبقات دوم و سوم دارای پلان هشت ضلعی است.

گنبد سلطانیه

گنبدخانه بصورت دو جداره است که نخستین گنبد بدین شکل و سیاق در جهان به حساب می آید. ضخامت گنبد ۱۶۰ سانتی متر و فضای خالی بین دو پوسته ۶۰ سانتی متر است. در هر زوایه از اضلاع در طبقه سوم که همان پشت بام گنبدخانه است، مناره ای ساخته شده که با توجه به هشت ضلعی بودن پشت بام هشت مناره وجود دارد.

تربتخانه با طول ضلع ۶۰/۱۷ متر و عرض ۸/۷ متر بصورت یک مستطیل در آمده است که ارتفاعش ۱۶ متر و محراب در این قسمت وجود دارد.

گنبد سلطانیه

سردابه  که ورودی آن در ایوان جنوبی تربتخانه است سومین فضای این بنا به شمار می آید. وسط سردابه محل قبر و در طرفین آن دو فضای کوچک وجود دارد.

تزیینات مختلفی که در گنبد سلطانیه بکار برده شده اعم از گچ بری، کاشی کاری، کتیبه نویسی، تزیینات رنگ و نقاشی، تزیینات سنگی و چوبی، فوق العاده دقیق و ظریف انجام شده و این بنا را از این حیث نیز در بالاترین رتبه ها قرار داده است. در سقف ایوان های ۲۴ گانه طبقه دوم بنا، تزیینات گچ بری کار شده است که در بناهای اسلامی از زیباترین نمونه ها به شمار می رود.

سطح پیچیده و مفصل از هنر کاشی کاری برای نخستین بار در تاریخ معماری اسلامی نیز، در آرامگاه سلطانیه، استفاده شده است.

گنبد سلطانیه

ساعت آفتابی در اسکلت گنبد سلطانیه  وجود دارد که مختصات هشت ضلعی این ساختمان را به همین خاطر می دانند که زمان اذان ظهر بوسیله تابش نور از سوراخ گنبد اصلی حساب می شد و همچنین نور پنجره های بزرگ ساعت و نوری که از پنجره های کوچک می تبد حدود دقیقه را مشخص می سازد. که علت اصلی ساخت چنین ساعتی مقید بودن مسلمانان برای اندازه گیری دقیق زمان جهت اجرای مراسم مذهبی می توان دانست.

گنبد کلیسای سانتاماریا دلفیوره در شهر فلورانس مهمترین اثریست که به تقلید از گنبد سلطانیه بیش از صد سال بعد از آن ساخته شده است.

میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۰۵ میلادی شهر و همچنین گنبد سلطانیه  در فهرست خود به ثبت رسانده است.

 

مطالب پیشنهادی :

ارسال نظرات


× 3 = 27


به آژانس مسافرتی امتیاز بدهید

از حمايتتان سپاس‌گزاریم