شنبه, ۳۰ تیر , ۱۳۹۷

عمارت مفخم در بجنورد


عمارت مفخم که به ایچری مشهور است یکی از آثار بی‌نظیر عصر ناصرالدین شاه قاجار محسوب می گردد.

در شمال شرق شهر بجنورد بنایی وجود دارد که بزرگترین و شاخص‌ترین اثر معماری دوره قاجار در خراسان شمالی به حساب می آید این عمارت با معماری زیبا و کاشیکاریهای رنگارنگش به مفخم مشهور است و در حال حاضر موزه مردم شناسی بجنورد در آن برپاست . این بنای تاریخی با قدمت ۱۳۰ ساله در سال ۱۳۷۶ خورشیدی خریداری شد و پس از مرمت در سال ۱۳۷۹ به بهره‌برداری رسید و هم اکنون به عنوان «موزه مردم‌شناسی بجنورد» مورد بازدید علاقمندان قرار دارد

mofkham (5)

در دوره قاجار عمارت مفخم همراه با بناهای دیگری از جمله آیینه‌خانه، کلاه فرنگی، حوضخانه و سردر در باغ بزرگی قرار داشته که متاسفانه بر اثر زلزله بزرگ بیرجند اکنون تنها آینه خانه و عمات مفخم برجا مانده اند . در گذشته مجموعه این بناها دارالحکومه مفخم را تشکیل می‌داده‌اند.

mofkham (4)

بنای عمارت مفخم در دهه ۱۳۰۰هجری قمری، همزمان با دوره حکومت ناصرالدین شاه به دستور یارمحمدخان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شده و محل سکونت خانواده وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است. به عبارتی بانی عمارت مفخم یارمحمدخان سهام‌الدوله بجنوردی معروف به «سردار مفخم» (حاکم بجنورد) و معمار آن میرزا مهدی خانشقاقی معروف به ممتحن‌الملک شقاقی بوده که به دستور شاه در رشته معماری در فرانسه تحصیل کرده بود و مدرسه سپهسالار سابق (شهید مطهری تهران) از ساخته های مشهور وی میباشد .

mofkham (3)

بنای این عمارت با شکوه در دو طبقه و به ابعاد تقریبی ۵۰در ۲۳متر و به ارتفاع حدود ۹متر ساخته شده است . ۳۲ اتاق مجلل و ۲ تالار بسیار زیبا که زمانی با آیینه‌کاری، کاشیکاری و گچبری های تماشایی تزیین شده بود این عمارت را از بینظریترین آثار عصر ناصر الیدن شاه نموده بود.

در گذشته پوشش سقف عمارت مفخم از سفال بود اما بواسطه وقوع آتش سوزی که در سال ۱۳۱۶ در طبقه بالای عمارت به وقع ، سقف آن که با تیر ارس و پوشش سفالی ساخته شده بود نابود شده و ناچارا در تعمیرات بعدی سقف شیروانی کنونی با پوشش ورق گالوانیزه ایجاد شد ، عمارت مفخم هم‌ اکنون محل استقرار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان شمالی می‌باشد.

mofkham (2)

کلنل ادوارد ییت انگلیسی که حدود یک قرن پیش در این بنا با سردار مفخم دیدار داشته در توصیف یکی از اتاقهای آن می‌نویسد: دیوارها با تعدادی نقشه تزیین شده بود، اتاق پذیرایی با شمعدانها و آیینه‌های زیبا پوشیده شده و کف آن نیز با قالیهای قالب دوزی شده ابریشمی رشتی فرش شده بود. در پشت این اتاق نارنجستانی بود که سقف آن با ورق آهنی پوشیده شده بود و بر روی دیوارها نیز پوست پلنگ، ببر، خرس و پوست دو گربه وحشی و چند حیوان دیگر که در جنگلهای شمال این ناحیه یافت می‌شود آویزان کرده بودند. این بنا اتاقهای متعددی دارد که با ۲۱در چوبی به ایوانها گشوده می شوند و در طبقات آن جابه‌جا گچبریهای زیبا به چشم می‌خورد.

mofkham (1)

عمارت باشکوه مفهم در هر طبقه دو ایوان به صورت شمالی و جنوبی دارد که پنجره های عمارت به سمت آنها باز میشود .

ایوانهای طبقه اول با ۹ ستون هشت ضلعی و قطور و دو ستون آجری بدون تزئین   که نگهدارنده سقف و طبقه فوقانی هستند ، محصورند . طول ایوانهای طبقه همکف ۳۸ متر و عرض آن ۱۴٫۳ متر میباشداما در عوض ، ایوانهای طبقه ی بالا با ستونهای استوانه ای شکل و زیبا که با کاشیهای خیره کننده تزئین شده اند محصور گشته اند

M1

پس از سقوط سلسله قاجار بخش اعظم املاک خانواده شادلو از جمله ساختمان عمارت که به سردار معززنوه ی سردار مفخم ارث رسیده بود و در آنزمان محل سکونت وی بود به تصرف رضاشاه درآمد و سرهنگ رخشا فرماندار و رییس کل املاک پهلوی بجنورد در آن اقامت گزید

mofkham (7)

mofkham (8)

اما در دهه ۱۳۲۰بنای عمارت از سوی ورثه سردار مفخم به عنوان بیمارستان به اداره بهداری واگذار شد.و بالاخره در شهریور ماه ۱۳۷۰این عمارت در اختیار اداره وقت میراث فرهنگی بجنورد قرار گرفت که پس از انجام تعمیرات و تغییرات به موزه مردمشناسی شهرستان بجنورد تبدیل گردید.

بنای عمارت مفخم به شماره ۹۵۲در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

mofkham (6)

مطالب پیشنهادی :

ارسال نظرات


+ 3 = 6



برای عضویت در خبرنامه پیامکی، اطلاعات خود را وارد کنید
نام:
موبایل:
گروه:
لطفا کدفعال سازی را وارد کنید:

به آژانس مسافرتی امتیاز بدهید

از حمايتتان سپاس‌گزاریم